Khi nhắc đến rượu vang Úc, nhiều người nghĩ ngay đến Shiraz, Cabernet Sauvignon hay Chardonnay. Thế nhưng phía sau câu chuyện phát triển mạnh mẽ của ngành vang xứ chuột túi lại có dấu ấn đặc biệt của người Ý. Họ mang theo không chỉ ẩm thực, cà phê espresso và hương vị Địa Trung Hải, mà còn mang theo cả tinh thần làm vang bền bỉ – thứ đã góp phần định hình phong cách rượu vang Úc hiện đại.
Cùng Don Vino tìm hiểu tại sao “Một nửa linh hồn của vang Úc lại mang tên Ý” nhé!
Hành trình nhập cư và ảnh hưởng văn hoá Ý tại Úc
Người Ý đặt chân đến Úc từ năm 1788, nhưng làn sóng nhập cư mạnh nhất đến từ giai đoạn 1949–2000, khi gần 400.000 người Ý tới lập nghiệp. Đến cuộc điều tra dân số năm 2021, hơn 1 triệu người Úc tự nhận mình là người Ý hoặc gốc Ý – trong đó có cả Thủ tướng Anthony Albanese.
Họ mang theo món pasta, gelato, rau thơm Địa Trung Hải, dầu olive và văn hoá cà phê – thứ đã khiến Australia trở thành một trong những quốc gia có nghệ thuật espresso phát triển bậc nhất thế giới.
Nhưng đóng góp mang tính bước ngoặt chính là…rượu vang.
Trong khi người Anglo-Australia chuộng rượu fortified ngọt như Port hay Sherry, thì người Ý lại yêu thích vang khô – thanh, giản dị và luôn đi cùng bữa ăn. Chính thị hiếu này đã góp phần giải cứu những vườn nho cổ khỏi việc bị nhổ bỏ và mở ra hướng phát triển mới cho ngành vang Úc.
Ngày nay, ngoài nước Ý, không nơi nào trồng nhiều giống nho Ý hơn Australia.
Những người Ý đầu tiên và cuộc cách mạng vang khô
Gia đình Cirillo là một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho dấu ấn của người Ý trên rượu vang Úc. Marco Cirillo (Cirillo Estate – Barossa Valley) kể rằng cha anh, ông Vincent Cirillo, đến Úc từ Calabria năm 1946 khi mới 9 tuổi. Công việc đầu đời của ông là làm việc vất vả dưới cái nắng cháy da ở Mildura và vùng Queensland. Nhưng trong huyết quản của người đàn ông Calabria ấy là 8 thế hệ làm vang.
Vincent Cirillo và con trai Marco Cirillo (*Nguồn: younggunofwine.com)
Đến Adelaide năm 1953, ông Cirillo nhanh chóng nhận ra một điều kỳ lạ: người Úc khi đó uống rượu fortified ngọt ngay cả trong bữa ăn. Ông bắt đầu đưa vang khô – đặc biệt là Shiraz và Grenache từ Barossa – vào các quán pub để thay đổi văn hoá thưởng rượu.
Cây nho được cắt tỉa/huấn luyện bằng giỏ – một phương pháp mà cha của Marco Cirillo, Vincezo, đã áp dụng từ quê nhà Calabria. (*Nguồn: younggunofwine.com)
Đến năm 1970, gia đình mua một vườn nho tại Barossa Valley. Khi chương trình “Vine Pull Scheme” những năm 1980 khuyến khích nhổ bỏ nho để nhận tiền hỗ trợ, Vincent kiên quyết giữ lại toàn bộ vườn nho. Quyết định ấy giúp bảo tồn những gốc Semillon và Grenache trồng từ năm 1848 – được xem là lâu đời nhất thế giới – cùng các gốc Shiraz cổ quý hiếm..
Marco nói: “Vườn nho ấy không chỉ là mảnh đất – đó là di sản của sự kiên cường.”
King Valley – trái tim nước Ý giữa lòng nước Úc
Không chỉ Barossa, mà nhiều vùng khác như Riverina (New South Wales) và King Valley (Victoria) cũng là “lá cờ” của cộng đồng người Ý. Các thương hiệu lớn như De Bortoli, Calabria Family Wines, Casella Family Brands (Yellowtail) đều do người Ý gây dựng.
King Valley – quê hương Prosecco của Úc
King Valley – quê hương Prosecco của Úc (*Nguồn: victoriashighcountry.com.au)
Vùng này vốn trồng thuốc lá, nhưng từ cuối thập niên 1970, nho trở nên sinh lời hơn. Điều đặc biệt là khí hậu núi cao nơi đây rất giống Veneto – quê hương Prosecco.
Gia đình Dal Zotto đã trồng Prosecco từ năm 1999, mở đường cho một trong những dòng vang sủi thành công nhất Australia (giá trị thị trường hơn 200 triệu AUD).
Pizzini – người tiên phong của Nebbiolo tại Úc
Gia đình Pizzini
Alfredo và Katrina Pizzini nhận ra rằng King Valley không thể cạnh tranh với Chardonnay hay Cabernet Sauvignon. Họ chọn tạo ra “niche” riêng với Nebbiolo và Sangiovese, ra mắt vintage đầu tiên năm 1991. Hiện họ trồng 13 giống Ý và Nebbiolo vẫn là “ngôi sao” của nhà Pizzini.
Chalmers – trung tâm của 33 triệu cây nho Ý tại Úc
Không thể nói về sự bùng nổ của các giống nho Ý mà thiếu Chalmers Nursery – vườn ươm nho đứng sau 10–15% toàn bộ cây nho Úc.
Từ cuối thập niên 1990, gia đình Chalmers đã đưa hơn 70 giống và dòng clone của Ý vào trồng thử nghiệm. Đến nay họ sở hữu bộ sưu tập ấn tượng:
- 43 giống Ý tại Murray Darling
- 23 giống Ý tại Heathcote
- Bao gồm Vermentino, Fiano, Aglianico, Montepulciano, Negroamaro, Inzolia…
Tennille Chalmers nói: “Thật khó bán thứ mà người ta chưa từng nghe tên và còn không biết phát âm. Nhưng chúng tôi ở đây để chơi cuộc chơi dài hạn.”
Khi khí hậu nóng lên – nho Ý trở thành “vị cứu tinh”
Nhiều vùng nóng và khô hạn như McLaren Vale đang thay thế các giống Pháp bằng Vermentino, Fiano, Aglianico, Grillo, Montepulciano, Nero d’Avola của Ý
Những giống này chịu nhiệt tốt, giữ được độ chua, tannin mịn và ít cần can thiệp phòng thí nghiệm.
Brad Hickey (Brash Higgins) – người tổ chức lễ hội Nero d’Vale năm 2024 – chia sẻ:
“Grapes từ miền Nam nước Ý như được sinh ra cho khí hậu Úc.”
Hiện nay có khoảng 50–60 nhà trồng Nero d’Avola trên khắp Australia.
Dấu ấn bất diệt của người Ý trong ngành vang Úc
Từ những công nhân nhập cư tay trắng cho đến những gia đình tiên phong, người Ý đã làm điều tưởng chừng không thể: Thay đổi khẩu vị của cả một quốc gia và tạo nên chương mới cho lịch sử rượu vang Australia.
Đó là câu chuyện của sự bền bỉ, thấu hiểu đất đai và tình yêu dành cho những giống nho đã theo họ vượt nửa vòng trái đất.
*Nguồn tham khảo: Italy Down Under: How Aussie Wine Got Its Italian Accent
